Piyanonun Bakımı ve Kullanımı

Piyano çok nâzik bir müzik aletidir. Isı değişimlerinden, nemden, direkt üzerine gelen güneş ışığından ve soğuk/sıcak hava akımlarından (cereyan) hemen etkilenir. Piyano imalâtında 3 materyal kullanılır: Ahşap, metal ve çuha/keçe. Ahşap malzeme hem armoni (ses) tablası (sound board), hem iç mekanizma parçalarında hem de dış bölümde mobilya olarak kullanılır. Armoni (Ses) tablası piyanonun temel malzemelerindendir. Piyanonun arka bölümünde yer alır. Görevi, tokmaklanıp titreşimle elde edilen sesi temiz hâle getirmek ve yükseltmektir (amplifize etmek). Kaliteli sedir cinsi, kurutulmaya tâbi tutulmuş çok özel ağaçlardan imâl edilir. Piyanonun en nazik malzemelerindendir. Bu nedenle rutubetten, aşırı sıcak/soğuktan ve kuru havadan korumak gerekir. Piyano, kesinlikle kalorifer peteği ve baca geçen duvarlara yakın olmamalıdır. Direkt güneş ışığına maruz kalabilecek yerler ve hava akımının etkili olduğu balkon kapısı ya da dışa açılan pencereler de aynı yasaklı alanlardır. Yani nem kadar çok kuru bir ortam da aynı derecede zararlıdır.

Metal ve demir materyaller piyanonun iç kısmındaki kasnakta, tellerde ve mekanizma içinde kullanılır. Bilindiği gibi nem ve aşırı rutubet korozyona (paslanmaya) sebep olduğu için metal malzemenin düşmanıdır. Piyanonun 440 hz frekans ile akort edilmesi 219 telde (bazı piyanolarda 218-220 ) 20-22 ton çekim gücü oluşturur. Aşırı ısı değişikliği genleşmeye neden olacağından bu durum tellerin iyi kaynaşmaması nedeniyle hem akort sorunlarına hem de tellerin sık sık kopmasına neden olur. Piyanonun bir diğer temel malzemesi de kumaş cinsi çuha ve keçedir. Tokmaklar ve susturucular bu malzemeler kullanılarak elde edilir. Bilindiği üzere bu tür materyallerin de düşmanları güve, diğer kumaş yiyen böcek ve kelebek cinsi haşarattır. Bunlara önlem olarak kışlık ve yazlık giysilere uygulanan naftalin veya aynı işi görebilen böcek savar kullanmak faydalıdır.

1- Piyano rutubetsiz, ısısı sürekli değişmeyen bir ortamda bulunmalıdır. Yani ne aşırı nemli ne de aşırı kuru ortam olmalıdır. Piyanonun yanında okaliptus cinsi bir çiçek veya bitki bulunması çok kuru ortamlar için çare olabilir.

2- Duvarla arasında 5-10 cm’lik bir aralık olmalıdır.

3- İki kapı veya iki pencere arasına, bacaya veya kalorifer peteğine yakın olmamalıdır.

4- Doğrudan güneş ışığına maruz kalmamalıdır. Bu durum hem piyanonun ses tahtasına ve akort sistemine hem de mobilyasına zarar verecektir.

5- Piyanonun içine küçük bir kese ile naftalin veya güve savan ilâç koyunuz, etkisi geçince yenileyiniz.

6- Temizlik nedeniyle piyano yerinden oynatılmamalıdır; akort sistemi zarar görür (bazı markalarda yeni yapılan tekerlek sistemiyle bu sorun halledilmiştir).

7- Günümüz piyanolarında genellikle polyester boya kullanılmaktadır. Temizlik eski bir penye bezle hafif nemli olarak yapılmalıdır. Piyanonun iç temizliği ise akordör tarafından yapılmalıdır.

8- Akort ve genel bakım, her yıl kalorifer veya diğer ısınma araçlarını kullanmaya başladıktan 15-20 gün sonra yapılmalıdır. Akort yapıldıktan sonra ilk 6 saat piyano çalınmamalıdır. Bu bakım sanıldığı kadar masraflı bir işlem olmamakla birlikte 50$ ilâ 100$ arasında değişen fiyatlara yapılmaktadır.

9- Piyano çalınmadığı zamanlarda ön kapağı kapalı tutmak faydalıdır. Uzun süre açık bırakılması ön bölümde boya tonunun değişikliğine ve piyanonun içine toz girmesine sebep olacaktır.

10- İleri seviyede ve uzun süre piyano çalanlara, eksersiz çalışmalarını piyanonun farklı oktavlarını kullanarak yapmaları önerilir. Hep aynı bölgede yapılan eksersiz çalışmaları bir müddet sonra piyanonun bazı tuşlarında fazla kullanımdan ötürü sorun (balans sorunu) yaratabilir.

Kaynak: Mithat Fenmen, Piyanistin Kitabı